Działania

W dniach 15–22 marca 2026 r. brałyśmy udział w zagranicznym wyjeździe szkoleniowym w ramach programu Erasmus+. Jako delegacja pracowników Podkarpackiego Zespołu Placówek Wojewódzkich w Rzeszowie uczestniczyłyśmy w kursie specjalistycznym pn. „Innovative teaching methodologies”, zorganizowanym przez instytucję Teachers Rise.

Zajęcia odbywały się w Istituto di Cultura Italo Tedesco w Padwie (Włochy). Nasz zespół tworzyły: Iwona Mazur (nauczyciel konsultant w PCEN O/Przemyśl) oraz Katarzyna Jaworek i Małgorzata Malik (nauczycielki bibliotekarki w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Rzeszowie – Filia w Sędziszowie Młp.). Pracowałyśmy w 14-osobowej międzynarodowej grupie, w której skład wchodzili nauczyciele z Litwy, Łotwy, Bułgarii, Czech oraz Grecji. Prowadzącymi zajęcia były Antonella Astori oraz Elisa Schiavon.

 

Dzień 1 – 16.03.2026

Pierwszy dzień szkolenia miał charakter wprowadzający, integracyjny oraz warsztatowy. Rozpoczął się od spotkania organizacyjnego i wzajemnego poznania uczestników kursu. Każdy z uczestników przedstawił swoje doświadczenie zawodowe, realia pracy dydaktycznej oraz stosowane metody nauczania. Już na początku przeprowadzono test wstępny, którego celem było sprawdzenie ogólnej wiedzy uczestników oraz znajomości wybranych metod dydaktycznych. Następnie rozpoczęto część merytoryczną, koncentrującą się wokół tematyki fake newsów i ich roli zarówno jako zagrożenia, jak i potencjalnego narzędzia dydaktycznego.

Prowadząca zwróciła uwagę na to, jak szybko fałszywe informacje rozprzestrzeniają się we współczesnym świecie, szczególnie w mediach społecznościowych, oraz jak istotne jest rozwijanie u uczniów umiejętności krytycznego myślenia, analizy informacji i weryfikacji źródeł. Podkreślono, że edukacja w tym zakresie powinna opierać się na zadawaniu pytań, dociekliwości oraz samodzielnym dochodzeniu do prawdy. Istotnym elementem dnia było również osadzenie tematyki fake newsów w kontekście historycznym i naukowym. Przedstawiono przykłady z historii nauki i kultury, pokazujące, że błędne przekonania, mity czy niepełne interpretacje towarzyszyły rozwojowi wiedzy od zawsze. Omówiono znaczenie Padwy jako ośrodka naukowego, w tym rolę Uniwersytetu jako miejsca przełomowych odkryć oraz otwartości na różnorodność. Przywołano postacie wybitnych naukowców oraz przykłady sytuacji, w których nowe idee były początkowo odrzucane lub kwestionowane.

Duży nacisk położono na wykorzystanie przestrzeni miejskiej jako narzędzia dydaktycznego. Padwa została przedstawiona jako „żywa klasa”, w której można odnaleźć liczne przykłady inspirujące do pracy z uczniami – od historii nauki, przez architekturę, po lokalne legendy i miejskie narracje. Zwrócono uwagę, że niektóre z nich mogą mieć charakter „miejskich fake newsów”, co stanowi doskonały punkt wyjścia do analizy, weryfikacji informacji oraz pracy projektowej. Podkreślono również znaczenie instytucji takich jak Ogród Botaniczny jako przestrzeni edukacyjnej – miejsca, gdzie teoria łączy się z praktyką, a uczniowie mogą uczyć się poprzez doświadczenie i obserwację. Wskazano, że w takich miejscach można odnaleźć przykłady zmieniającej się wiedzy naukowej, co dodatkowo wzmacnia potrzebę krytycznego podejścia do informacji.

W dalszej części dnia uczestnicy pracowali w międzynarodowych grupach o zmiennym składzie, co sprzyjało integracji oraz wymianie doświadczeń. Zadania miały charakter problemowy i dyskusyjny. Uczestnicy analizowali przykłady, dzielili się praktykami ze swoich krajów oraz wspólnie opracowywali wstępne koncepcje projektów edukacyjnych. Głównym zadaniem było zaprojektowanie pomysłu na projekt edukacyjny oparty na tematyce fake newsów, mitów lub nietypowych informacji funkcjonujących w lokalnym środowisku. Projekty miały wykorzystywać elementy nauczania projektowego oraz angażować różne przedmioty i obszary wiedzy. Prezentacje grup pokazały dużą różnorodność podejść – od zagadnień historycznych i kulturowych, po analizę stereotypów, mitów zdrowotnych czy lokalnych legend. Wspólnym mianownikiem była chęć wykorzystania ciekawości uczniów oraz elementu zaskoczenia jako punktu wyjścia do nauki. Pierwszy dzień stanowił solidne wprowadzenie do dalszych działań – zarówno pod względem integracji grupy, jak i przygotowania merytorycznego do pracy projektowej oraz zajęć terenowych w kolejnych dniach szkolenia.

Zdjęcie 1 - Integracja uczestników szkolenia – budowanie relacji, wymiana doświadczeń i tworzenie atmosfery sprzyjającej współpracy oraz otwartości na nowe metody nauczania.

Dzień 2 – 17.03.2026

Drugi dzień szkolenia poświęcony był nowoczesnym i innowacyjnym metodom nauczania oraz ich praktycznemu zastosowaniu w pracy z uczniami. Zajęcia rozpoczęły się od części integracyjnej, której celem było lepsze poznanie się uczestników oraz stworzenie atmosfery sprzyjającej współpracy w międzynarodowej grupie. W ramach aktywności uczestnicy najpierw przedstawiali się, podając podstawowe informacje o sobie, a następnie dzielili się dodatkowymi informacjami dotyczącymi kraju pochodzenia, szkoły, nauczanego przedmiotu oraz zainteresowań. Wykorzystano przy tym prostą, angażującą formę ćwiczenia z elementem ruchu, co sprzyjało przełamaniu pierwszych barier i budowaniu otwartości w grupie.

Następnie prowadzący przedstawił cele dnia oraz wprowadził uczestników w tematykę zajęć, koncentrującą się na nowoczesnych metodach dydaktycznych, takich jak Project-Based Learning (PBL), Cooperative Learning, Flipped Classroom oraz Inquiry-Based Learning. Podkreślono, że kluczowym elementem skutecznego procesu uczenia się jest grupa oraz stworzenie bezpiecznej przestrzeni do współpracy, w której uczniowie mogą aktywnie uczestniczyć w zdobywaniu wiedzy. W dalszej części uczestnicy pracowali w międzynarodowych parach i grupach, dzieląc się swoimi doświadczeniami związanymi ze stosowaniem innowacyjnych metod nauczania. Dyskutowali, w jakich sytuacjach wykorzystują takie podejścia, jakie przynoszą one efekty oraz jakie napotykają trudności. Swoje pomysły zapisywali na karteczkach, co pozwoliło zobaczyć różnorodność praktyk edukacyjnych reprezentowanych przez uczestników.

Szczególną uwagę poświęcono metodzie Project-Based Learning, która polega na angażowaniu uczniów w rozwiązywanie realnych problemów oraz tworzenie konkretnych efektów swojej pracy. Podkreślono znaczenie pracy zespołowej, samodzielności uczniów oraz roli nauczyciela jako przewodnika i facylitatora procesu uczenia się. W trakcie zajęć pojawiło się wiele inspirujących przykładów projektów realizowanych w różnych szkołach. Uczestnicy omawiali m.in. projekty związane z analizą tekstów piosenek w celu rozwijania kompetencji językowych, projektowanie aplikacji mobilnych z wykorzystaniem narzędzi takich jak Figma, działania z zakresu edukacji medialnej (analiza fake newsów), projekty geograficzne oparte na analizie danych klimatycznych czy inicjatywy technologiczne wykorzystujące druk 3D oraz mikrokontrolery Arduino. Dużo uwagi poświęcono również interdyscyplinarności, czyli łączeniu różnych dziedzin nauki w ramach jednego projektu. Podkreślono, że takie podejście zwiększa zaangażowanie uczniów i pozwala im lepiej zrozumieć praktyczne zastosowanie zdobywanej wiedzy. Omówiono także metodę Cooperative Learning, opartą na pracy uczniów w małych grupach nad wspólnym celem. W trakcie dyskusji uczestnicy wskazywali również na wyzwania związane z wdrażaniem metod aktywizujących, takie jak ograniczenia czasowe wynikające z realizacji podstawy programowej czy dostępność zasobów. Na zakończenie dnia uczestnicy otrzymali zadanie polegające na opracowaniu własnego scenariusza lekcji z wykorzystaniem wybranej metody.

Zdjęcie 2 – Zajęcia w parku Giardini dell’Arena.

Dzień 3 – 18.03.2026

Trzeci dzień szkolenia miał charakter intensywnie warsztatowy i metodyczny, koncentrując się na nowoczesnych, aktywizujących metodach nauczania, które angażują uczniów poprzez doświadczenie, ruch, współpracę oraz refleksję. Zajęcia rozpoczęły się od ćwiczeń integracyjnych i rozwijających pamięć oraz koncentrację, realizowanych w przestrzeni outdoorowej. Uczestnicy wykonywali zadania polegające na zapamiętywaniu sekwencji ruchów i gestów, co sprzyjało budowaniu uważności, współpracy oraz atmosfery otwartości w grupie.

Prowadzący zwrócił uwagę na znaczenie ruchu w procesie uczenia się, podkreślając, że uczniowie spędzają zbyt dużo czasu w pozycji siedzącej i przed ekranami. Zaproponowano podejście oparte na tzw. dynamicznej lekcji, angażującej nie tylko intelekt, ale także ciało i wszystkie zmysły. Uczestnicy rozmawiali o tym, jak projektować zajęcia, które pozwalają uczniom doświadczać, obserwować i wyrażać siebie poprzez ruch. W dalszej części omówiono przykłady projektów edukacyjnych opartych na metodzie Project-Based Learning, w tym koncepcję działań związanych z ochroną środowiska i poprawą jakości życia, możliwych do realizacji w formie kilkudniowych projektów terenowych (np. „Green School”). Zwrócono uwagę na znaczenie współpracy międzyprzedmiotowej oraz rolę biblioteki jako przestrzeni wspierającej rozwój kompetencji informacyjnych i krytycznej analizy źródeł.

Istotnym elementem szkolenia było przedstawienie metod wykorzystujących ruch i ekspresję, takich jak projekt „People in Motion”, w którym uczniowie poprzez taniec i choreografię interpretują zagadnienia społeczne i środowiskowe. Pokazano, że tego typu działania mogą być z powodzeniem stosowane nie tylko w edukacji artystycznej, ale również w nauczaniu przedmiotów humanistycznych i ścisłych. Kolejnym obszarem była grywalizacja (gamification) oraz game-based learning. Omówiono różnice między tymi podejściami oraz ich potencjał w zwiększaniu zaangażowania uczniów, motywowaniu do nauki i dostarczaniu natychmiastowej informacji zwrotnej. Przedstawiono konkretne przykłady zastosowań, m.in. w kontekście edukacji ekologicznej (elektroodpady, fast fashion). Ważnym elementem dnia była także metoda debaty, ukazana jako narzędzie rozwijania krytycznego myślenia, umiejętności argumentacji oraz analizy różnych perspektyw. Podkreślono znaczenie odpowiedniego przygotowania uczniów, np. poprzez model odwróconej lekcji (flipped classroom). Kluczowym elementem wszystkich omawianych metod był etap podsumowania (debriefing), pozwalający na refleksję, analizę doświadczeń oraz utrwalenie wiedzy poprzez odniesienie jej do realnych sytuacji.

 

Zdjęcie 3 – Uczestnicy szkolenia podczas zajęć warsztatowych w sali Instytutu.

Dzień 4 – 19.03.2026

Czwarty dzień szkolenia miał formę terenowych zajęć edukacyjnych typu „flipped classroom”, podczas których uczestnicy aktywnie współtworzyli proces uczenia się. Przewodnik zachęcał do dzielenia się wiedzą i obserwacjami, dzięki czemu zajęcia miały charakter interaktywny i rozwijały kompetencje dydaktyczne uczestników. Rozpoczęliśmy od spaceru edukacyjnego po mieście, prowadzącego w kierunku Orto Botanico di Padova. Już na początku trasy zatrzymaliśmy się przy chodniku, gdzie płyty ułożone były zgodnie z zasadą ciągu Fibonacciego. Prowadzący wyjaśnił, w jaki sposób obserwacja natury doprowadziła do odkrycia tej zależności oraz jak wiąże się ona ze złotym podziałem. Zwrócono uwagę, że matematyka i geometria są narzędziami służącymi do opisywania i rozumienia zjawisk przyrodniczych. Wskazano również możliwość wykorzystania tego miejsca do prowadzenia zajęć interdyscyplinarnych, łączących matematykę, sztukę oraz nauki przyrodnicze.

Kolejnym przystankiem był Palazzo della Ragione, gdzie omówiono historyczne jednostki miar stosowane w handlu. Uczestnicy dowiedzieli się, że brak ujednoliconych systemów miar sprzyjał nadużyciom, co doprowadziło do wprowadzenia standardów widocznych na murach budynku. Poruszono również temat funkcji tego miejsca jako dawnego centrum sądowniczego i administracyjnego miasta. Następnie grupa udała się na dziedziniec Uniwersytetu w Padwie, gdzie przedstawiono początki uczelni sięgające 1222 roku. Zwrócono uwagę na rozwój edukacji akademickiej oraz praktyczne aspekty nauczania medycyny, w tym wykorzystanie materiałów biologicznych do badań i nauki anatomii. Podczas spaceru pojawił się również przykład fake newsa, związany z domem przypisywanym Dante Alighieri. Prowadzący wyjaśnił, że brak dowodów na jego związek z tym miejscem, a informacja ta została rozpowszechniona głównie w celach turystycznych. Był to punkt wyjścia do refleksji nad tym, jak łatwo powstają i rozprzestrzeniają się fałszywe informacje.

Głównym celem spaceru był Orto Botanico di Padova – najstarszy ogród botaniczny na świecie, założony w 1545 roku jako „żywa sala lekcyjna” dla studentów medycyny. Uczestnicy poznali historię wykorzystania roślin w lecznictwie oraz zmieniające się podejście do nauki – od teorii opartych na starożytnych źródłach po bezpośrednią obserwację i doświadczenie. W ogrodzie zwrócono uwagę na różne gatunki roślin, w tym zabytkowe okazy, takie jak magnolia, oraz na ich przystosowania do środowiska. Omówiono również specjalnie przygotowaną ścieżkę sensoryczną, umożliwiającą poznawanie roślin przez dotyk, co stanowi przykład edukacji włączającej (m.in. dla osób niewidomych, z wykorzystaniem alfabetu Braille’a). Spacer zakończył się omówieniem procesu fotosyntezy, jako jednego z kluczowych zjawisk biologicznych warunkujących życie na Ziemi.

Zdjęcie 4 – Chodnik inspirowany ciągiem Fibonacciego w Padwie.

Zdjęcie 5 – Orto Botanico di Padova – najstarszy uniwersytecki ogród botaniczny na świecie (1545).

Dzień 5 – 20.03.2026

Dzień piąty szkolenia miał wyjątkowo zróżnicowany charakter, łącząc elementy pracy teoretycznej z działaniami praktycznymi w terenie. Pierwsza część dnia koncentrowała się wokół edukacji naukowej oraz rozwijania krytycznego myślenia. Podczas wizyty Museo della Natura e dell'Uomo uczestnicy poznali historię kolekcji naukowych oraz rozwój nauk przyrodniczych na przestrzeni wieków. Szczególny nacisk położono na znaczenie klasyfikowania organizmów oraz rolę obserwacji i dowodów naukowych w procesie poznawania świata. Zajęcia uświadomiły, że wiedza naukowa nie jest czymś stałym, lecz powstaje stopniowo i bywa obarczona błędami.

Istotnym elementem tej części była analiza konkretnego przykładu błędnej informacji dotyczącej paproci, która stała się punktem wyjścia do dyskusji o fake newsach i konieczności weryfikowania źródeł. Uczestnicy mieli okazję przekonać się, że nawet instytucje uznawane za wiarygodne mogą zawierać nieścisłości. W trakcie zajęć poruszono także zagadnienia związane z ewolucją organizmów, procesem wymierania gatunków oraz wpływem środowiska na ich rozwój. Interesującym wątkiem była również refleksja nad powstawaniem mitów, takich jak historia cyklopów, które mogły wynikać z błędnej interpretacji znalezisk paleontologicznych. Rozszerzeniem tych rozważań była dyskusja na temat współczesnych wyzwań ekologicznych, problemu wydobycia surowców oraz greenwashingu.

Druga część dnia przeniosła uczestników do przestrzeni parku Giardini dell’Arena, gdzie dominowały działania praktyczne. Zajęcia rozpoczęły się od ćwiczeń rozwijających uważność i kontakt z naturą. Kolejnym zadaniem była aktywność z wykorzystaniem tzw. „sekretnego pudełka”, co pobudzało ciekawość poznawczą i zachęcało do refleksji. Ważnym elementem zajęć było również ćwiczenie budujące zaufanie w parach, gdzie jedna osoba poruszała się z zamkniętymi oczami. Dużo energii przyniosło zadanie polegające na tworzeniu „maszyn” z własnych ciał, inspirowanych m.in. pomysłami Leonarda da Vinci. Na zakończenie grupy wybierały swoje ulubione miejsce w parku i prezentowały je bez użycia słów – wyłącznie poprzez ruch i gesty. Zwieńczeniem całego szkolenia Erasmus+ była uroczysta chwila podsumowania wspólnej pracy i wręczenie certyfikatów potwierdzających udział w kursie.

Zdjęcie 6 – Museo della Natura e dell'Uomo – największe uniwersyteckie muzeum naukowe we Włoszech.

Zdjęcie 7 – Uroczyste zakończenie szkolenia – wręczenie certyfikatów uczestnictwa.

Czas wolny i odkrywanie kultury Włoch

W ciągu tygodnia, po zakończonych zajęciach, w ramach czasu wolnego miałyśmy okazję zwiedzać Padwę. Niezapomnianym przeżyciem była wycieczka historyczna po Uniwersytecie Bo, gdzie mogłyśmy poznać historię tej jednej z najstarszych uczelni świata oraz zobaczyć kluczowe miejsca w mieście, takie jak Prato della Valle, Bazylika św. Antoniego czy historyczne place w centrum.

Nasza mobilność pozwoliła nam także na weekendowe i popołudniowe wyprawy:

• Werona: Odwiedziłyśmy dom Julii ze słynnym balkonem oraz rzymską Arenę. Amfiteatr był niestety zamknięty dla zwiedzających, ponieważ igrzyska paraolimpijskie zakończyły się zaledwie kilka dni wcześniej i trwały tam prace porządkowe, jednak sama budowla z zewnątrz wywarła na nas ogromne wrażenie. Zobaczyłyśmy też Most Castelvecchio oraz wieżę Torre dei Lamberti.
• Vicenza: Byłyśmy pod ogromnym wrażeniem Teatru Olimpijskiego (Teatro Olimpico) – najstarszego antycznego teatru pod dachem, oraz wspaniałej Bazyliki Palladiańskiej. Architektura Andrei Palladia, dominująca w całym mieście, zrobiła na nas niesamowite wrażenie.
• Wenecja: Sobotę poświęciłyśmy na zwiedzanie Wenecji, odwiedzając wszystkie kluczowe punkty. Spacerowałyśmy po klimatycznej Dzielnicy Żydowskiej, dotarłyśmy na Plac św. Marka, podziwiałyśmy Pałac Dożów, Most Westchnień oraz Most Rialto, ciesząc się unikalną atmosferą miasta na wodzie.

Zdjęcie 8 – Prato della Valle – jedno z największych i najbardziej charakterystycznych miejsc w Padwie.

Zdjęcie 9 – University w Padwie – zwiedzanie jednego z najstarszych uniwersytetów świata, wraz z historycznym teatrem anatomicznym z 1595 roku, ukazującym rozwój nauk medycznych i akademickich tradycji.

Zdjęcie 10 – Arena di Verona – starożytny rzymski amfiteatr z I wieku n.e., znany jako Arena, będący jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury widowiskowej Imperium Rzymskiego.

Zdjęcie 11 – Teatro Olimpico – najstarszy zachowany stały, kryty teatr nowożytny, słynący z renesansowej, iluzjonistycznej scenografii inspirowanej antykiem.

Zdjęcie 12 – Rialto Bridge – ikoniczny most w Wenecji, łączący brzegi Canal Grande i stanowiący symbol handlowej historii miasta.

Podsumowanie

Cały wyjazd oceniamy jako niezwykle ciekawy i wartościowy. Zarówno w kontekście metodycznym kursu, który wyposażył nas w nowoczesne narzędzia pracy dydaktycznej, jak i podczas zwiedzania, które pozwoliło nam na żywo doświadczyć historii i sztuki. Połączenie intensywnej nauki z możliwością odkrywania skarbów kultury Włoch sprawiło, że mobilność ta stała się dla nas źródłem ogromnej inspiracji do dalszej pracy w PZPW.

Iwona Mazur, Katarzyna Jaworek, Małgorzata Malik